Wyszukaj

Polska i Palestyna – dwie ziemie i dwa nieba. Żydzi krakowscy w obiektywie Ze’eva Aleksandrowicza

Wizerunki Żydów mieszkających przed II wojną światową w Krakowie, a także tych, którzy wybrali wówczas wyjazd do Palestyny, można zobaczyć na wystawie fotografii Ze’eva Aleksandrowicza otwartej pod koniec listopada w Żydowskim Muzeum Galicja.

Pod koniec lat 30. XX wieku żydowska społeczność Krakowa obejmowała ok. 60 tysięcy mieszkańców, co stanowiło czwartą część miejskiej populacji. Spora była grupa osób, które osiedliły się tutaj, uciekając przed represjami w Niemczech i państwach opanowanych przez hitlerowców. Choć podstawowym zajęciem ludności żydowskiej od wieków pozostawał handel, to w II Rzeczypospolitej pojawiły się coraz liczniejsze, wykształcone i często w pełni zasymilowane elity, które aktywnie uczestniczyły w życiu miasta. Doskonałym przykładem przemian zachodzących od końca XIX wieku w krakowskim środowisku żydowskim może być sam Aleksandrowicz.



Podróże z leicą
Ze’ev Aleksandrowicz urodził się w 1905 roku. Jego ojciec był właścicielem znanej krakowskiej hurtowni papieru, członkiem rady miejskiej oraz jednym z liderów społeczności żydowskiej. Aleksandrowicz uczył się w hebrajskiej szkole podstawowej oraz polskiej szkole średniej, a następnie studiował w szkołach zawodowych w Wiedniu i Bazylei, przygotowując się do pracy w rodzinnej firmie. Jednak bardziej od interesów pociągała go sztuka fotografii. W latach 20. XX wieku wykonał setki zdjęć w Polsce i innych krajach europejskich. We wczesnych latach 30. – wyposażony w nowoczesny sprzęt fotograficzny – odbył wiele dalekich podróży, m.in. do Japonii, Stanów Zjednoczonych, Egiptu, Hongkongu, Sri Lanki, Singapuru czy Jemenu. Aleksandrowicz aktywnie i entuzjastycznie wspierał syjonizm. Stworzył liczne portrety głównych postaci tego ruchu. W latach 1932-1935 kilkakrotnie odwiedzał Palestynę, gdzie na tysiącach fotografii dokumentował determinację żydowskich osadników w budowaniu podstaw przyszłego państwa Izrael.



Odzyskana kolekcja
Cenny zbiór prac fotografa-pasjonata został odnaleziony w Tel Awiwie dopiero na początku XXI wieku, 11 lat po śmierci Aleksandrowicza. Odkryta przez rodzinę stara walizka zawierała ponad 15 tysięcy w większości nigdy niewywołanych negatywów. Na 50 zdjęciach wybranych do prezentacji w Krakowie czas zatrzymał się na moment przed Zagładą, a zarazem niedługo przed otwarciem pierwszego oficjalnego rozdziału w trudnej historii żydowskiego państwa, które tworzyli między innymi koloniści z Krakowa. Autor – obdarzony dużą wrażliwością i empatią, a zarazem doskonałym wyczuciem kompozycji – uwiecznił historie ludzi z różnych grup społecznych i o różnych poglądach, dokumentując przy tym barwność i wielorakość życia w przedwojennym Krakowie. Wystawa potrwa aż do kolejnego (przełom czerwca i lipca) Festiwalu Kultury Żydowskiej. (Dorota Dziunikowska, miesięcznik „Karnet")

Otwarcie 29 listopada 2011, 18.00; do lipca 2012.