Wyszukaj

Kraków 2D

Początek drugiej dekady XXI wieku zaznaczył się jako czas technologii 3D, po którą sięgnął nawet klasyk europejskiego kina Wim Wenders, a jednak w pewnych sferach tradycyjne dwa wymiary wciąż są niezastąpione. W 2011 roku rozpoczęła się realizacja projektu „Udostępnienie i digitalizacja zbiorów 2D w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa”.

Celem współfinansowanego z funduszy unijnych przedsięwzięcia jest opracowanie w formie cyfrowej 18 tysięcy muzealnych obiektów 2D. Są to przede wszystkim materiały fotograficzne przedstawiające widoki miasta i portrety mieszkańców. Digitalizacją objęto także wybrane archiwalia związane z historią krakowskiego teatru w XIX i XX wieku oraz grafiki, które pokazują dawny układ urbanistyczny i architektoniczny Krakowa.


Rynek Główny, lata 30. XX wieku, fot. Henryk Cytowski, ze zbiorów  MHK

Cyfrowe archiwum fotografii
Zgromadzona przez muzeum w ciągu ponad wieku istnienia kolekcja fotografii Krakowa to bezcenne źródło ikonograficzne do badań nad historią miasta. Ponad 8 tysięcy obiektów z Działu Fotografii Krakowskiej zostanie zabezpieczonych i udostępnionych w formie cyfrowej. Są to zarówno negatywy na szklanych kliszach i błonach fotograficznych, jak i stare odbitki dużego formatu, które dotąd nie posiadały kopii w wysokiej rozdzielczości. Brakowało odpowiedniego sprzętu i oprogramowania, w który dziś wyposażona jest już pracownia digitalizacji w Pałacu Krzysztofory. Od kilku miesięcy trwa skanowanie, obróbka cyfrowa, a także weryfikacja opisów. Po zakończeniu projektu w 2013 roku baza zostanie opublikowana w sieci w formie internetowego archiwum, a to wciąż tylko niewielka część fotograficznych zasobów muzeum.


Rynek Główny, lata 30. XX wieku, fot. Henryk Cytowski, ze zbiorów  MHK

Taki był Kraków
Gdzie mieściła się redakcja słynnego krakowskiego „Czasu”, w którym miejscu Rynku nasze babcie i prababcie czekały na tramwaj do Cichego Kącika i czy Kraków zawsze walczył z piaszczystą łachą tworzącą się na Wiśle naprzeciw Wawelu? Miasto podlega ciągłym przemianom, każdego dnia wydarza się mnóstwo – niekoniecznie spektakularnych – rzeczy. Czy pamiętamy, jak miejsca, w których bywamy na co dzień, wyglądały przed rokiem, dziesięcioma, dwudziestoma laty? Odpowiedzi – czasem zaskakujące – można znaleźć właśnie na archiwalnych fotografiach.


Nieistniejący budynek redakcji „Czasu” przy Plantach, na końcu dzisiejszej ul. św. Tomasza od strony ul. Westerplatte, przed 1935 r., fot. Stanisław Kolowca, ze zbiorów MHK

W zbiorach MHK najstarsze, zapisane na szklanych kliszach widoki miasta, autorstwa Ignacego Kriegera czy Walerego Rzewuskiego, sięgają lat 60. i 70. XIX wieku. Organizowane w okresie międzywojennym wystawy i miejskie zabytki odnajdziemy na fotografiach związanego z Muzeum Przemysłowym Stanisława Kolowcy. Bezcennym źródłem wiedzy o tych czasach są fotografie wykonywane przez fotoreporterów agencji „Światowid” dla słynnego „Ilustrowanego Kuriera Codziennego”. II wojna światowa, życie pod okupacją niemiecką i tuż po wyzwoleniu przez Armię Czerwoną – obrazy tych trudnych czasów także zostały zapisane na fotograficznych błonach. Bezkonkurencyjnym kronikarzem Krakowa w okresie powojennym był Henryk Hermanowicz, który przez ponad 30 lat (do początku lat 80. XX wieku) niestrudzenie przemierzał z aparatem ulice Starego Miasta, zaułki Kazimierza i powstające na dawnych polach osiedla Nowej Huty. Nazwiska znanych krakowskich fotografów, których archiwa trafiły pod opiekę muzeum, można by długo wymieniać, niemniej cennym źródłem historycznym są prywatne pamiątkowe albumy, często uratowane przez muzealników od zniszczenia. Na stronie internetowej można przeczytać ich apel: „Nie wyrzucajcie starych fotografii, być może i one przyniesione do naszego muzeum staną się dla przyszłych pokoleń cennym dokumentem epoki”.


Plaża nad Wisłą, lata 60. XX wieku, fot. Henryk Hermanowicz, ze zbiorów MHK

Nowe życie starej fotografii
Większość przeznaczonych do digitalizacji obrazów zachowała się w formie negatywów, częściowo małoobrazkowych. Nowoczesna technologia daje możliwość ponownego zbadania zapisanych na fotograficznej błonie wydarzeń. Bo przecież za każdą klatką kryje się jakaś historia, która być może czeka na odkrycie. I tak na przykład z nieciekawego anonimowego zdjęcia przedstawiającego „grupę nieznanych osób” wyłoniła się dokumentacja spotkania zorganizowanego w 1938 roku z okazji 350-lecia słynnego krakowskiego „Nowodworka”.

 
350-lecie Gimnazjum im. B. Nowodworskiego, 1938 r., autor nieznany, ze zbiorów MHK

A wszystko dzięki dostrzeżonemu w cyfrowym powiększeniu krzyżowi maltańskiemu na widniejącym w tle męskim portrecie – wszak fundator i obecny patron najstarszego krakowskiego liceum Bartłomiej Nowodworski był kawalerem maltańskim… I tak po nitce do kłębka, a raczej kursorem po monitorze udało się rozwikłać zagadkę całego cyklu przedstawionego na kliszach, a nawet rozpoznać niektóre osoby. Codzienna żmudna praca przy tworzeniu przyszłej internetowej bazy cyfrowej przynosi sporo takich małych, ale dla historyka fascynujących odkryć. Być może, kiedy wiele archiwalnych, dziś anonimowych portretów trafi do Internetu, uda się zidentyfikować kolejne przedstawione na nich osoby, a smak odkrycia stanie się udziałem ich surfujących „w sieci” potomków… (Dorota Dziunikowska, miesięcznik "Karnet")

 
350-lecie Gimnazjum im. B. Nowodworskiego, 1938 r., autor nieznany, ze zbiorów MHK (fragment)