Wyszukaj

Trans-Atlantyk

28-29 lutego 2012, 19.15

Witold Gombrowicz wśród krytyków słusznie zasłużył na opinie pisarza „zdzierającego maski z polskiej duszy”: politycznej, patriotycznej, religijnej czy patriarchalnej. W jego twórczości często pojawiają się motywy utraty tożsamości narodowej i jednostkowej. „Trans-Atlantyk”, napisany w 1953 roku, stylizowany na staropolską gawędę, jest obrazoburczą rozprawą ze stereotypami patriotycznymi. Często mówi się o nim, że jest polemiczną odpowiedzią na Mickiewiczowskiego „Pana Tadeusza”.
Tuż przed wybuchem II wojny światowej Gombrowicz uczestniczył w pierwszym rejsie Chrobrego – polskiego statku pasażerskiego do Ameryki Południowej. Na wiadomość o zbliżającej się wojnie zdecydował się przeczekać ją w Buenos Aires. W rezultacie jednak pozostał tam aż do 1963 roku, żyjąc czasami, szczególnie w okresie wojny, na granicy ubóstwa. „Trans-Atlantyk” jest zmitologizowanym zapisem tamtych wydarzeń. Pisarz przedstawia karykaturalny wizerunek Polaków na obczyźnie; ukazuje polską mentalność i sprawy, którymi krajowa literatura żyła od ponad półtora wieku. Jak sam określił w przedmowie do utworu: „Nie przeczę: »Trans-Atlantyk« jest między innymi satyrą. I jest także, między innymi, dość nawet intensywnym porachunkiem… nie z żadną poszczególną Polską, rzecz jasna, ale z Polską taką, jaką stworzyły warunki jej historycznego bytowania i jej umieszczenia w świecie (to znaczy z Polską słabą)”.
Spektakl stanowi „prolog” do trzeciej edycji festiwalu re_wizje – cyklu spektakli, warsztatów, spotkań i dyskusji współczesnych twórców wokół wybranego zagadnienia z obszaru klasyki. Tym razem – po romantyzmie i antyku – przyszła kolej na sarmatyzm w jego szerokim pojęciu, nie tylko literackim, ale także historycznym, socjologicznym i kulturowym.

Duża Scena