Wyszukaj

Od-nowa w Muzeum Etnograficznym

Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli postawiło gości w nietypowej sytuacji – otworzyło dla zwiedzających „niegotową”, opracowywaną w ramach stałej ekspozycji, wystawę w procesie. To początek planowanych zmian i zaproszenie do dyskusji na temat oczekiwań wobec współczesnego muzeum etnograficznego.

W sto lat od swojego powstania muzeum postanowiło rozpocząć przebudowę obecnej stałej wystawy, odkrywając przy tym przed widzem towarzyszący zmianom sposób myślenia i drogi poszukiwań, nie wahając się udostępniać sal w stanie nieukończonym. Nowości zawitały na początek do jednej z sal na 1. piętrze ratusza, gdzie w niekonwencjonalny sposób zaprezentowano opowieść o pisance jako darze. Szkło powiększające pozwala bliżej przyjrzeć się kunsztownie zdobionym jajkom – pochodzącym nie tylko z Polski – z których niektóre przetrwały ponad sto lat!  Malowane jajko to jeden z najważniejszych elentów wiosennej obrzędowości – w kolejnych etapach pracy nad wystawą muzeum planuje rozwinąć także inne wątki.


fot. M. Wąsik; Muzeum Etnograficzne im. S. Udzieli

Centralnym punktem „Od-nowy” jest drzewo, pozornie uschłe, ale tu nabierające nowej siły. To prawdziwa axis mundi wystawy – inspirowana emausowymi drzewkami życia. Suchy świerk, który przyjechał z Karkonoszy, w muzeum na powrót zielenieje i z impetem wbija się w niezwykły nieboskłon – beton, który przemienił się w pola uprawne...

Manifestacja budzącego się na wiosnę życia i sił witalnych pokazana zostanie docelowo przez przenikające się „cztery strony wiosennego świata” skupione w obrzędowych znakach: pisankach; wierzbach-palmach; postaciach „negocjatorów” z pogranicza światów i krakowskich odpustach, Emausie i Rękawce. Wstępną koncepcję można już zobaczyć na prezentowanej na wystawie makiecie.



Palmy wielkanocne typu wileńskiego, lata 60. XX wieku, fot. Marcin Wąsik

W tygodniu poprzedzającym niedzielę palmową zainaugurowany zostanie kolejny element wystawy – poświęcony obrzędom wiosennym związanym z palmą. Jej podtytuł Wierzba bije, nie ja biję… zwraca uwagę na gest uderzania wierzbowymi gałązkami, który miał przekazać ich właściwości życiodajne ludziom i zwierzętom, pobudzając także moce witalne. W Polsce już od średniowiecza wierzba była podstawowym składnikiem palmy wielkanocnej stąd Niedziela Palmowa nazywana była Kwietną, ale też Wierzbną.
Ekspozycja wydobywa organiczność palmy, akcentuje jej pierwotne funkcje i symbolikę. Ukazuje zadziwiającą nas dziś prostotę najstarszych palm, daleką od pstrokatości i dekoracyjności, których przydano im w późniejszym czasie. Owo odarcie i świadome odejście od estetyzacji jest zaproszeniem do refleksji nad sensem.

Wystawa obrazuje też siłę niepozornego krzyżyka zrobionego z poświęconej palmy, który zatrzymuje grom. Wysypują się także nazwy roślin z palmowego zielnika - słowa stanowiące świadectwo siły języka, który oswajał świat organiczny.

Od-nowa to pierszy etap zmiany wystawy stałej Muzeum Etnograficznego im Seweryna Udzieli w Krakowie prezentowanej w Ratuszu przy pl. Wolnica 1.